25 feb ‘Waterschaarste als productiekiller: wie niet schakelt, betaalt’

Water is niet altijd een vanzelfsprekende grondstof. Een globale transitie naar een circulair en duurzamer (her-)gebruik van water- en reststoffen is daarom noodzakelijk, maar helaas niet altijd even eenvoudig. André Mepschen, business development manager bij Water Alliance geeft aan wat bedrijven kunnen doen om hun waterhuishouding te verbeteren. Technologisch is (bijna) alles mogelijk!

“Er wordt wel eens geroepen dat in de toekomst het dreigend tekort aan drink- en oppervlaktewater de volgende ‘netcongestieproblematiek’ wordt. Anderen vinden deze uitspraak zwaar overroepen. Enige nuance is wellicht op z’n plaats. De waterbeschikbaarheid is sterk afhankelijk van de regio en ondergrond in Nederland. Neem drinkwater. Als een industrieel bedrijf zich in Groningen wil vestigen, dan wordt een grote aansluiting mogelijk geweigerd. Hetzelfde geldt voor bedrijven die in deze regio willen uitbreiden.

Ook in Twente, Utrecht en Den Haag waarschuwen drinkwaterbedrijven dat aansluitingen niet automatisch zijn gegarandeerd. In het westen of zuidwesten van Nederland nemen bedrijven vaak grond- of oppervlaktewater in. Hier zijn mogelijk extra maatregelen nodig om aan de steeds strengere eisen te voldoen die in de Kaderrichtlijn Water en andere richtlijnen worden gesteld. Hoe je het ook wendt of keert, een globale transitie naar een circulair en duurzamer (her-)gebruik van water- en reststoffen is noodzakelijk”, stelt André Mepschen, inmiddels zes jaar in dienst bij Water Alliance als business development manager. Water Alliance is onderdeel van de WaterCampus Leeuwarden, een samenwerkingsverband tussen overheid, kennisinstellingen én het bedrijfsleven. Het heeft drie managing partners: Wetsus, het Europees expertisecentrum voor duurzame watertechnologie, waar fundamenteel onderzoek plaatsvindt, CEW, het werk- en leercentrum voor toegepast onderzoek naar vraagstukken uit de hele waterketen en Water Alliance, dé netwerk- en brancheorganisatie voor de Nederlandse water- en milieutechnologiesector. “Wij vertegenwoordigen als Water Alliance, samen met onze ruim 200 leden, de Nederlandse water- en milieutechnologie zowel nationaal als internationaal en ondersteunen onze leden op het gebied van (inter)nationale matchmaking, marketing, netwerkvorming en business development. Zelf richt ik mij daarbij op business development in Nederland.”

Kijk verder dan de business case

“Volgens het Nationaal Plan van Aanpak Drinkwaterbesparing moeten grootverbruikers hun drinkwatergebruik tegen 2035 met twintig procent verlagen”, vervolgt Mepschen. “Ook het huishoudelijk drinkwatergebruik moet omlaag, naar 100 liter per persoon per dag in 2035. Daarnaast is het streven om laagwaardig gebruik van drinkwater zoveel mogelijk te beperken, zowel bij de zakelijke gebruikers als bij huishoudens zodat de juiste kwaliteit voor de juiste toepassing wordt gebruikt.” Technisch is (bijna) alles mogelijk, maar tegen welke kosten? “Uitsluitend naar de business case kijken, is wellicht niet de beste strategie. Ben je uitsluitend afhankelijk van extern drinkwater, dan ben je kwetsbaar. Met een duurzamere aanpak kun je ervoor zorgen dat je fabriek ook in droge, waterschaarse periodes kan blijven produceren. Deze aanpak leidt met andere woorden tot een robuuste, weerbare, toekomstbestendige bedrijfsvoering.”

Waterscan

Om daartoe te komen, is het aan te bevelen om een waterscan uit te (laten) voeren. “Hiermee maak je je waterverbruik tot in detail inzichtelijk. Je weet op welke plek welke kwaliteit water nodig is, waar en wanneer van piekverbruik sprake is, hoe je hergebruikstromen lopen, waar welke kwaliteit beschikbaar is enzovoort. Een goede analyse leidt vaak tot bijzondere inzichten. Als je weet welke kwaliteit je waar in welke hoeveelheid nodig hebt, dan dicteert dat al gauw welke maatregelen noodzakelijk zijn. Stoom vereist bijvoorbeeld heel zacht water om kalkaanslag in je ketel te voorkomen. Maar om een vloer schoon te maken, is niet dezelfde hoge kwaliteit water van belang. Zo is mogelijk een bepaalde waterstroom in je fabriek al geschikt voor een bepaald proces terwijl andere processen andere vereisten vergen. Met een waterscan kun je veel beter bepalen welke techniek waar het meest rendabel is. De eerste twintig procent waterbesparing is over het algemeen erg eenvoudig te realiseren. Waterbesparing volgt immers een hockeystickcurve. Wil je meer besparen, dan is meer inspanning nodig.”

Brede blik

Alleen een focus op waterverbruik is dan niet voldoende. “Neem ook je processen onder de loep. In afvalwater zit mogelijk nog restwarmte of het bevat andere waardevolle producten die je kunt terugwinnen. Misschien wordt door een ander type reinigingsmiddel circulariteit een optie. Veel wegen leiden naar Rome. De complexiteit schuilt in het feit dat elke casus een unieke oplossing vraagt. Bovendien heeft niet elk bedrijf dezelfde expertise waardoor het soms lastig is om te beginnen of om de juiste contacten te leggen. Grote bedrijven hebben vaak een R&D-afdeling of expert die zich in dergelijke materie kan verdiepen, maar middelgrote of kleine bedrijven hebben dit vaak niet.”

Verbinden

Water Alliance verbindt bedrijven met elkaar. “We voeren regelmatig in opdracht marktconsultaties uit, waarbij we eindgebruikers concreet helpen met hun vraagstukken, door hen te verbinden met leden of niet-leden.” Mepschen geeft een concreet voorbeeld. “Vanuit de provincie Flevoland is in WaterLab Circulair Water een pilot gestart bij Schaap Holland, een aardappelverwerkingsbedrijf met een intensief watergebruik. Doel was om de grote waterstromen in de fabriek circulair te maken, onder meer door gebruik te maken van alternatieve waterbronnen zoals regenwater en door de inzet van een innovatieve technologie om zetmeel uit water terug te winnen en te gebruiken als hulpmiddel in het zuiveringsproces.” Hij geeft nog een voorbeeld. “Het bedrijventerrein Lelystad Airport Businesspark voert water niet af via een traditioneel, maar via een vacuümriool. De technologie maakt gebruik van lucht in plaats van water om toiletten door te spoelen wat leidt tot een enorme waterbesparing. Het waterschap zuivert vervolgens het afvalwater (zwart water). Het schonere grijs water van onder meer wastafels en douches wordt in de zuivering van Waterlab Circulair Water opgewaardeerd met een helofyntenfilter tot proceswater, gevolgd door een technische zuivering tot zeer schoon proceswater. Dit water kan binnen het bedrijventerrein dienst doen als bluswater. Wij beslissen als Water Alliance niet welke technologie in welke case geschikt is, maar brengen wel de juiste mensen aan tafel. Het is mooi om te zien dat de pilots een succesvol bleken.”

Uppwater

Water Alliance is betrokken bij veel projecten en is ook één van de partners van het project Uppwater, gericht op het versnellen van de ontwikkeling en toepassing van slimme technologieën die bijdragen aan schoon, voldoende en betrouwbaar water – in Nederland én daarbuiten. “Hier is het opnieuw onze taak om de juiste partners met elkaar te verbinden zodat we de ontwikkeling, toepassing en marktintroductie van slimme technologieën kunnen versnellen. Door de koppen bij elkaar te steken kunnen we samen de transitie naar een circulair en duurzamer (her-)gebruik van water- en reststoffen waarmaken.”